Speech algemene beschouwingen Voorjaarsnota 2019

“Mijn buurt is leuk en gezellig!” Dat is de titel van het proefschrift waarop Patricia Wijntuin, voormalig raadslid van GroenLinks, aanstaande maandag zal promoveren. Zij onderzocht hoe Nederlandse jongeren met een Marokkaanse achtergrond aankijken tegen hun buurt. Wat in beleidstermen een achterstandswijk heet, is voor hen de plek waar zij zich thuis voelen. En dat is waar iedereen behoefte aan heeft: een plek waar je je veilig en geaccepteerd voelt en jezelf kunt zijn.

In een wereld die steeds sneller gaat en een stad die steeds drukker wordt, valt het niet mee om zo’n vertrouwde plek te vinden of te behouden. Dat in alle wijken Utrechters positiever zijn over de toekomst van de stad of hun wijk (Utrecht Monitor) is daarom een goede opsteker. Maar voor GroenLinks zeker geen reden om achterover te leunen. Want als 88% tevreden is over zijn eigen leven, is nog altijd 12% dat niet. Bovendien zijn er nog grote verschillen tussen wijken en buurten. Niet alleen als het gaat over hoe positief mensen naar hun leven of naar de toekomst kijken, maar ook als het gaat over bijvoorbeeld gezondheid, werkgelegenheid, het gevoel van veiligheid of armoede. Het aantal gezinnen in armoede nam ondanks de opbloeiende economie zelfs toe. Om dat te keren zijn we eerder dit jaar gestart met een stevige aanpak van armoede en schulden en is extra inzet op opleiding en werkgelegenheid noodzakelijk. Mooi dat het college in de voorjaarsnota extra geld uittrekt voor MBO en werk voor iedereen.

Financieel beeld

Het college maakt in de voorjaarsnota scherpe keuzes. Ondanks tegenvallende inkomsten vanuit het Rijk en een aantal onontkoombare extra uitgaven zoals de wal- en kluismuren en hogere uitgaven voor personeel, wordt er toch geïnvesteerd in deze nieuwe ambities. Gezien de krappe financiële ruimte betekent dit wel dat andere ambities pas later kunnen starten en dat voor de langere termijn naar bezuinigingsmaatregelen wordt gezocht. Het college gaat daar bij de begroting voorstellen voor doen. Wij zullen die bekijken vanuit het perspectief of dit bijdraagt aan een duurzame, leefbare stad van de toekomst, waar iedereen zich thuis voelt.

Bouwen van gemeenschappen

Een plek waar je je thuis voelt, begint met een plek om te wonen. Daarom zet het college vol in op bouwen, waarbij extra aandacht is voor sociale huur en middenhuur. Dankzij de motie van GroenLinks wordt een groot deel van het geld dat is binnengekomen vanuit de erfpachtregeling, ingezet voor extra sociale- en middenhuurwoningen.

Voor GroenLinks gaat woonbeleid niet alleen over het neerzetten van woningen, maar om het bouwen van gemeenschappen. GroenLinks gaat voor gemengde wijken en bonte buurten. Groene wijken waar je prettig oud kunt worden, omdat er woningen voor alle generaties zijn en voor iedereen toegankelijk. Buurten waar je de kans hebt om te klimmen, zodat je niet je vertrouwde buurt hoeft te verlaten als je inkomen omhoog gaat. En waar je kunt blijven als je gaat samenwonen, kinderen krijgt, zorg nodig hebt, uit elkaar gaat of er in inkomen op achteruit gaat. Buurten waar we bouwen om elkaar te ontmoeten. Bijvoorbeeld initiatieven voor gemengd wonen zoals Majella Wonen en Place2BU, waar bewoners elkaar hulp en aandacht geven en ook professionele ondersteuning op een goede manier geregeld is. Buurten waar kinderen van verschillende achtergrond samen naar school gaan en eerlijke kansen krijgen om te bouwen aan hun toekomst. Met voldoende toegankelijke cultuur in de wijk waar kinderen en diverse bewoners samen van kunnen genieten. En waar er ruimte is voor talentontwikkeling van lokale creatieve makers en journalistieke talenten. 

Groene huiskamer van de stad

Ook in de openbare ruimte staan groen en ontmoeten voor GroenLinks centraal. De publieke ruimte is wat ons betreft de huiskamer van de stad. Met voldoende bankjes om met elkaar in gesprek te gaan en ruimte om te spelen. Door bewoners zeggenschap te geven over de inrichting van de publieke ruimte, voelen ze zich hier meer bij betrokken en zullen ze eerder geneigd zijn de publieke ruimte heel en schoon te houden.
Groen is hierbij een belangrijke voorwaarde. Groen met bloemen en planten die biodiversiteit maximaal stimuleren, want GroenLinks maakt zich zorgen over het voortbestaan van insecten, vogels en andere dieren. Ook in het maaibeleid moet er alles aan gedaan worden om waardevol groen te behouden. Groen vormt ook de verbinding tussen mensen en buurten. GroenLinks is daarom blij met de plannen voor een groen lint in Overvecht en dat er in de Voorjaarsnota meer geld gaat naar groen in en rondom de stad. Kwaliteit van het groen is daarbij essentieel.

Duurzame mobiliteit

Door woningen toe te voegen, komt er meer druk op die publieke ruimte en moeten steeds meer mensen zich door de stad verplaatsen. Het simpelweg uitbreiden van het huidige mobiliteitssysteem is dan geen oplossing meer. Het moet anders, slimmer. GroenLinks kiest daarbij voor gezonde lucht, duurzame mobiliteit en mobiliteit voor iedereen. Duurzame mobiliteit betekent voorrang voor fiets en voetganger, want dat zijn de gezondste, veiligste en duurzaamste vormen van mobiliteit in de stad. En uiteraard goed openbaar vervoer.[MT1] En mobiliteit voor iedereen betekent voor jong en oud, rijk en arm, gezond en kwetsbaar. Want niet iedereen kan zich staande houden op de drukke fietspaden in het centrum, en kwetsbare voetgangers hebben steeds meer moeite met oversteken van drukke wegen. Daarom zal GroenLinks bij de behandeling van de Voorjaarsnota pleiten voor een kader waarin niet simpelweg reistijd of kortste afstand leidend zijn voor het mobiliteitsbeleid, maar de waarde die mobiliteit toevoegt aan de levens van iedereen die in Utrecht woont.

Circulaire stad

Wat GroenLinks betreft bouwen we een duurzame leefbare stad van de toekomst. Dat betekent meer aandacht voor circulariteit. Onze ambitie is Utrecht circulair in 2050. We doen nu soms mooie dingen, maar het zijn nog incidenten. Als het aan GroenLinks ligt, wordt hier een behoorlijke stap extra gezet, circulair moet standaard worden. En ook wat betreft de omschakeling naar schone energie moet Utrecht alles uit de kast halen. De luxe om af te wachten hebben we niet, het klimaat verslechtert met de dag en we moeten als stad alles doen wat in ons vermogen ligt om het tij te keren. Dit lukt alleen als schone energie voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Daarom zetten wij onder andere in op buurtstroomprojecten, waarbij bewoners zonder geschikt dak samen kunnen profiteren van opgewekte stroom door zonnepanelen.

Zeggenschap

In een groeiende stad en een steeds sneller veranderende wereld kunnen mensen het gevoel krijgen dat ze de grip verliezen. Grip op hun buurt, hun omgeving, hun leven. De denkkracht en inzet van verschillende Utrechters hebben we hard nodig om alle ambities waar te maken. Bewoners en bewonersinitiatieven verdienen een steviger positie in het overleg met plannenmakers, gemeenten en professionals, bijvoorbeeld in buurtpacten en bij de omgevingswet. Waarbij we – zoals in het coalitieakkoord staat – op zoek blijven gaan naar de stemmen die nu niet worden gehoord.

Utrechters verdienen ook meer zeggenschap over bijvoorbeeld hun gezondheid en de zorg die zij ontvangen. Soms weten mensen erg goed wat zij het liefste zouden willen, welke hulpmiddelen hen zouden helpen om het leven makkelijker te maken. Maar wat eenvoudig lijkt, blijkt dan heel ingewikkeld. Mensen verdwalen tussen het kastje en de muur van de gemeente en zorgorganisaties. GroenLinks wil hier de kwaliteit echt verbeteren. Wel zijn we blij dat Utrecht ervoor kiest om mensen die zorg leveren, een fatsoenlijk tarief te betalen. Ook dat hoort bij een zorgzame stad.

Utrecht zijn we samen

In een stad waarin mensen met verschillende achtergronden en leefstijlen steeds dichter op elkaar wonen, is het belangrijk om elkaar ruimte te geven. Een eigen plek, maar ook ruimte om elkaar te spreken en te ontmoeten. Onverwachte ontmoetingen vanuit verschillende achtergronden kunnen tot iets moois en krachtigs leiden. Soms in het groot, maar elke dag in het klein, door gesprekken op straat, op school, in de bus. GroenLinks wil bouwen aan die duurzame stad van diversiteit en ontmoeting. Een stad waar plaats is voor iedereen, en waarin steeds meer Utrechters zeggen: mijn buurt is leuk en gezellig.